Obama, McCain en de levensbeschouwelijke kwesties

Guido Dierickx sj

De Amerikaanse katholieken hebben dit keer meer voor de democratische kandidaat (Obama) gestemd dan bij de vorige verkiezingen, hoewel toen die kandidaat, John Kerry, zelf katholiek was. Een reden dus om te blijven napraten over het waarom van hun stemgedrag. Was het de persoonlijkheid van McCain die hen ongeloofwaardig leek?

Privé

McCain pakte graag uit met zijn geloof in familiale waarden. Maar hij had een buitenechtelijke affaire gehad, is gescheiden en hertrouwd. Dat gaat niemand aan, zo zouden wij in Europa zeggen, dat zijn dingen uit het privé leven. Maar zo werkt het niet in de VS. Daar wordt niet alleen een president gekozen die een politiek leider is in het publieke leven, maar ook een rolmodel voor het privé leven. Kennedy kon als president nog wegsteken dat hij een vrouwenloper was. Dat werd Clinton niet meer gegund. Welnu, gemeten aan de traditionele familiale waarden was McCain een minder goed rolmodel dan Obama: een voorbeeldige vader met een nette echtgenote en twee lieve dochters. Er is dus meer consistentie tussen woord en daad van Obama dan bij McCain. Heeft dat een aantal katholieken weggehouden van McCain? Niet erg veel, zo blijkt nu. De katholieken waardeerden, zoals andere Amerikanen, dat McCain zijn zwakheden niet heeft weggestopt. Niet de misstappen vinden ze erg, wel de eventuele leugens om die misstappen te verhelen.

 

Abortus

Als een aantal katholieken bleven overhellen naar McCain was het veeleer wegens zijn stellingen over de “ethische” kwesties. Een slechte punt voor Obama, in de ogen van de katholieken, was dat hij geen tegenstander is van de doodstraf en evenmin van het onderzoek op basis van menselijke embryo’s. En er is natuurlijk vooral die taaie en sterk mobiliserende kwestie van de abortus. Beide kandidaten waren het eens om het aantal ongewenste zwangerschappen te beperken. Maar als die zich toch voordoen is McCain pro-life en Obama eerder pro-choice. Dat bleek al uit het feit dat McCain meer maatregelen voorzag om ongewenste kinderen op te vangen. Hij heeft trouwens zelf een kind geadopteerd. In beginsel heeft een president zich met deze kwestie niet te moeien, dat is op een bevoegdheid van het Hoog Gerechtshof. Maar de president kiest wel de kandidaten voor het Hoog Gerechtshof. Zo is Bush erin geslaagd rechters te doen aanstellen door het Congres die eerder pro-life zijn. De aanhangers van de pro-life beweging waren dan ook als de dood voor een nieuwe president die heel andere rechters zou doen aanstellen. Dat is wat Obama uitdrukkelijk beloofd had. McCain wilde daartegen de bevoegdheid over deze materie overlaten aan de afzonderlijke staten, zodat men de vroegere rechtspraak van het Hoog Gerechtshof (Roe versus Wade) niet hoeft te herroepen. Obama wil die bevoegdheden aan de staten ontnemen zodat een belangrijke rem op de verspreiding van een pro-choice beleid zou wegvallen. Dat zou zelfs voor veel democratisch gezinde katholieken moeilijk te slikken zijn.

Onderwijs

Maar dat zijn niet de enige levensbeschouwelijke kwesties op de electorale agenda en niet de enige waarvoor de katholieken belangstelling hadden. Iedereen maakt zich bezorgd over het troosteloze gebrek aan kwaliteit van vele openbare scholen. Hun financiering behoort tot de exclusieve bevoegdheid van lokale overheden, de zogenaamde “school districts”. Dat betekent dat scholen in arme districten het moeten stellen met weinig geld, met weinig en zwakke leerkrachten en met weinig gemotiveerde leerlingen. Obama zoekt een remedie in meer financiële steun van de statelijke en van de federale overheid en meent zo aan alle jongeren een reële kans te bieden op universitaire studies. McCain had op dit punt een merkwaardig origineel standpunt. Hij wilde de ouders een meer reële keuze laten en daarom de concurrentie bevorderen: tussen de publieke scholen onderling en tussen de publieke en andere scholen. Dit voorstel viel in goede aarde bij de aanhangers van (dikwijls confessionele) privé scholen. In sommige staten krijgen privé scholen trouwens nu al een subsidie in de vorm van studiebeurzen (“vouchers”) voor hun leerlingen, ondanks de weerstand van de voorstanders van een strenge scheiding tussen Kerk en Staat. Alweer een goed punt voor McCain dus, althans in de ogen van de katholieken.

 

Spreidstand

Ondertussen hadden vele katholieken het wel moeilijk met andere standpunten van McCain die toch ook ethisch geladen waren en die in de huidige politieke context bijzonder urgent zijn. McCain weigerde zich uit te spreken voor een strengere beperking van het wapenbezit. En vooral: hij schrok terug voor een doortastend welvaartsbeleid, bijvoorbeeld inzake ziekteverzekering en inzake de hulp aan de immigranten. Terecht merkte een Canadese waarnemer op dat de Amerikaanse conservatieven een grote gevoeligheid voor bepaalde ethische kwesties koppelen aan een grote ongevoeligheid voor andere: voor de armoede, voor de doodstraf, voor de immigratie. Hij heeft gelijk. Dit verplichtte vele Amerikaanse katholieken alweer tot een pijnlijke spreidstand. Zij zijn op bepaalde punten “conservatief”, maar op andere “progressief”. Welnu, het is in hun land moeilijk kandidaten te vinden die op bio-ethische kwesties “conservatief” en op sociale kwesties progressief zijn.

Guido Dierickx sj