Pierre Favre
de kunst van de onderscheiding van de geesten
Pierre Favre was een biddend man. Zowel de liturgie, in het bijzonder de eucharistie, als het stil gebed waren voor hem een plaats van voortdurende godsontmoeting. Maar eigenlijk kan net hetzelfde gezegd worden van de meest diverse ervaringen die zijn dagdagelijkse leven met zich bracht. Het levensgebed of aandachtsonderzoek was waarschijnlijk de gebedsvorm waarin Favre het meest “expertise” heeft weten op te bouwen. Zijn geestelijk dagboek, het “Memoriale” levert ons een overvloed van pareltjes van onderscheidende terugblik.
“Op een andere keer was ik aan het wachten op een jonge man. Hij had me beloofd dat hij zou komen biechten en twee keer was hij niet komen opdagen. Ik voelde een zekere bitterheid in mijn ziel omdat het me voorkwam dat ik al 6 uur had verloren in dit zaakje. Ik ontving toen een grote kracht van de Heer voor wiens eer ik dit deed. Dit was de reden die me gegeven werd. Je moet vaak lange uren wachten aan de deur van hoge heren en van prinsen voor de dienst van God. Je wacht dan zonder dat het je verveelt, wetend dat je hiervoor zal beloond worden. Waarom ben je dan meer teneergeslagen wanneer iemand anders, een van de geringsten van Christus, je doet wachten? Denk je dat God je minder zal belonen voor die ene dan voor de anderen? En jij, hoe dikwijls heb jij Jezus laten wachten voor jouw deur? En toch wens je dat Hij niet geïrriteerd of ongeduldig of bitter wordt naar jou toe. Daarom, gedraag je op dezelfde manier ten aanzien van de geringsten van de zijnen. Doe hetzelfde als wat je weet dat Hij zou doen was Zijn mensheid hier zichtbaar aanwezig in het vlees.” (Memoriale, nr 429)
Zoals blijkt uit bovenstaand citaat, was Pierre Favre een expert om in moeilijke of onaangename situaties God en dus de troost op het spoor te komen. Voor de overgevoelige man die hij van nature was, was de onderscheiding een tweede natuur geworden. Hij deelde de intuïtie van zijn leermeester Ignatius dat het mogelijk is om God te vinden in alle dingen, ook in ervaringen die hem in eerste instantie troosteloos maakten. Steeds weer beschrijft hij hoe het hem gegeven wordt om, doorheen biddende onderscheiding, dergelijke ervaringen te laten worden tot vindplaatsen van Gods zorgende aanwezigheid. Zo blijken ook op het eerste zicht zinloze of vernederende gebeurtenissen een uitnodiging om te groeien in godsverbondenheid en dus bron van troost.
Zijn onderscheidende ingesteldheid maakte Pierre Favre tot een dankbaar man die, hoewel hij leefde in een moeilijke context, zich doorlopend wist te verheugen, en steeds méér.
“Ik voelde grote troost toen ik me voornam om een mis op te dragen ter compensatie van al die keren dat ik nagelaten had om na te denken over of om met open en aandachtige ogen de goede dingen op te merken die me elke dag en elk ogenblik worden aangeboden doorheen de werken van God onze Heer en doorheen Zijn Woord, zowel inwendig als uitwendig” (Memoriale nr 94).
Voor Favre stond het als een paal boven water dat de mens gemaakt is om deel te hebben aan de vreugde van God. En dit niet enkel in het hiernamaals, maar wel vanaf de eerste dag van zijn leven.
Voor de psychisch kwetsbare Favre was het gevaar reëel dat deze tendens tot zelfanalyse zou verworden tot navelstaarderij of tot zelfbetrokken en dus steriele introspectie. Niets daarvan, zo kan de lezer van zijn geestelijk dagboek vaststellen. Zijn reflectie vertrekt wel bij hemzelf maar is uiteindelijk steeds christocentrisch. Zijn gemoedsbewegingen zijn steeds weer een springplank om dichter bij Christus te komen en om meer gezel van Jezus te kunnen worden. Hij vertrekt van zijn ervaringen van troost en troosteloosheid met de vraag hoe zijn apostolaat efficiënter te maken. Zoals bij Ignatius vindt voor Favre de persoonlijke heiliging plaats doorheen het apostolaat. Zoals bij Ignatius is zijn mystiek er een van de dienst.
