Petrus Canisius sj  (1521 – 1597)

Het feest van de heilige Petrus Canisius sj wordt gevierd op 27 april.

Op de dag dat in het Duitse land Luther in de ban werd gedaan, 8 mei 1521, wordt te Nijmegen de burgemeesterszoon Peter Kanis geboren. Over zijn jeugd is nagenoeg niets bekend.

Op vijftienjarige leeftijd vertrekt hij naar Keulen om daar aan de universiteit te gaan studeren. Zijn hart gaat uit naar filosofie en theologie. Via de karthuizers maakt hij er kennis met de Sociëteit van Jezus, ook wel jezuïeten genaamd, een nieuwe religieuze groepering. Dat zijn mannen die hun leven toewijden aan God en mensen begeleiden in hun geloofs- en gebedsleven, naar het voorbeeld van Jezus. Na een retraite bij pater Pierre  Favre wordt hij in 1543 zelf jezuïet. Drie jaar later ontvangt hij de priesterwijding en legt weer drie jaar later te Rome in handen van vader Ignatius zijn laatste geloften af.

Ralph Ashley >>
Edmund Campion >>
Canadese martelaren >>
Pedro Claver >>
Roberto Bellarmino >>
Jan Berchmans >>
Alexander Briant >>
Petrus Canisius >>
Johannes de Britto >>
Pierre Favre >>
M. Grodziecki, I. Pongracz en M. Körösi >>

Alberto Hurtado >>

Stanislas Kostka >>
Aloysius van Gonzaga >>
Miguel Augustin Pro >>
Jean-François Régis >>
Alfonsus Rodriguez >>
Franciscus Xaverius >>

Colleges & Theologie

Het wordt zijn voornaamste opdracht om overal in Europa colleges te stichten. Dat is telkens opnieuw een moeizaam karwei. Eerst moet hij allerlei kerkelijke en maatschappelijke instanties af om ze te winnen voor de oprichting van een college. Dan moet er geld gevonden worden bij weldoeners; er moeten leerlingen komen; liefst ook van arme afkomst: daar moet dan weer extra voor worden betaald door anderen; er moeten paters komen die het geheel dragen. In 1547 wordt hij uitgezonden naar het Concilie van Trente als deskundig theoloog. Daar wordt hij geroemd om zijn mildheid, zijn respect voor zijn tegenstanders, de volgelingen van de Reformatie. Zijn overtuiging was het dat je je tegenstanders niet moest bevechten, maar zelf voor kwaliteit zorgen in de R.K. Kerk: dan zou niemand nog zin hebben uit onvrede naar iets anders op zoek te gaan.

Naar het schijnt heeft hij in zijn jezuïetenbestaan zo’n dertigduizend kilometer afgelegd: Messina, Ingolstadt, Wenen, Praag, Innsbruck, München, Dillenburg... Als hij in het voorjaar van 1568 te Dillingen verblijft, meldt zich bij hem een leerling van het College te Wenen. Deze is er weggelopen om aan de invloedssfeer van zijn vader en broer te ontsnappen: die zouden het nooit goed vinden dat hij bij de jezuïeten intrad en dat was precies zijn ideaal: Stanislas Kostka. Canisius ziet dat zijn ideaal echt is, en stuurt hem met een aanbevelingsbrief door naar Rome, begeleid door twee jezuïetenstudenten.

Katechismus

Tussen de bedrijven door vindt hij nog tijd om in hospitalen zieken te bezoeken, in vele kerken te preken en thuis aan zijn lessenaar boeken te schrijven. Zijn beroemdste boek is de katechismus; een eenvoudig vraag- en antwoordenboekje over de basiskennis van het katholiek geloof.  Bedoeld als buffer tegen de Reformatie. Tot halverwege de twintigste eeuw - dus bijna 400 jaar lang - werd het in parochies en op scholen over heel de wereld gebruikt.

In 1580 krijgt hij opdracht een college te stichten in de Zwistserse stad Fribourg. Dat zal zestien jaar in beslag nemen. Bij de opening spreekt hij – als hoogbejaarde man steunend op zijn stok - de laatste woorden die van hem bekend zijn: "Weet u waarom er jezuïeten bestaan? Alleen maar om aan jonge mensen onderricht te geven, en om mensen in elke vorm van nood bij te staan, tot meerdere eer van God..."

Men noemt hem na Bonifatius de Tweede Apostel van Duitsland. Ook heet hij de Hamer der Ketters. Deze titel doet wel recht aan zijn gedegen theologische arbeid, maar niet aan de houding van respect waarmee hij de Reformatie bestreed. In Nijmegen wordt zijn nagedachtenis op meerdere manieren in ere gehouden.

Petrus Canisius werd in 1925 door Paus Pius XI heilig verklaard en uitgeroepen tot kerkleraar.

>> meer


IHS > gezellen van Jezus > bekende Jezuïeten > Petrus Canisius