Constituties over verkiezing Generaal De Constituties van de Sociëteit van Jezus regelen tot in de details de wijze waarop de Algemene Congregatie de nieuwe Generale Overste dient te verkiezen. Van de hand van Ignatius zelf! Deel 8; hoofdstuk 5  : de plaats, het tijdstip en de manier waarop de Congregatie plaatsvindt [690] 1. De plaats waar de Sociëteit voor de generaalskeuze bijeen zal komen, lijkt normalerwijze de pauselijke curie te moeten zijn. Daar zal meestal de verblijfplaats van pater generaal zelf zijn. Of het moest zijn dat de Sociëteit volgens afspraak zou bepalen dat men op een andere plaats moet samenkomen die voor allen gemakkelijker zou zijn; bijvoorbeeld als er een plaats zou zijn vastgesteld in het grensgebied van de verschillende provincies waarin de Sociëteit verblijft, of een andere die geschikter zou lijken. Als het pater generaal is die de Sociëteit voor andere kwesties bijeenbrengt, zal het aan hem zijn om de plaats te kiezen en aan te wijzen die hem in de Heer geschikter lijkt.

Laatste nieuws >> De beste links >> Wie is Adolfo Nicolás sj? >> AC 35 in beeld >> Toespraak Benedictus tot AC 35 >> Brief Benedictus aan AC 35 >> Adolfo Nicolás nieuwe Generaal >> Verslag ontslag Kolvenbach >> Samenstelling 35ste AC >> Constituties over verkiezing Generaal >> Portret Generaal door Ignatius >> Provinciale congregaties in Nederland en Vlaanderen >> Bidden met AC 35 >>

[691] 2. De periode die besteed wordt om de Sociëteit bijeen te brengen, zal wanneer de generaalskeuze op de agenda staat, vijf of zes maanden bedragen vanaf het ogenblik waarop de brief die hierover inlichtingen geeft, geschreven werd. Verlenging van deze periode zal daarentegen mogelijk zijn, wanneer dat nodig is. Wanneer echter de Congregatie om andere redenen bijeen moet komen, dan zal pater generaal de tijd naar eigen keuze aangeven.

[692] 3. De manier die bij het bijeenroepen van de Sociëteit in acht genomen dient te worden, zal de volgende zijn: degene die deze taak heeft, moet terstond langs verschillende wegen de provinciaals en alle professen die op persoonlijke titel opgeroepen zouden moeten worden, op de hoogte brengen met de toelichting die hij voldoende zal achten, op de aanleiding, de plaats en het tijdstip om de Congregatie te houden; ook doet hij er de aanbeveling bij dat er overal missen worden opgedragen en gebeden verricht voor een vruchtbare generaalskeuze. Ieder van de provinciaals (als zij zelf niet de enigen zijn met keuzebevoegdheid) zal de in zijn

provincie verblijvende professen uitnodigen en ook de rectoren en de plaatselijke oversten die in staat zijn te komen. Zodra wie gemakkelijk konden, voor de Provinciale Congregatie bijeen zijn, zullen ze met meerderheid van stemmen (de provinciaal heeft daarbij twee stemmen) degenen kiezen die naar de Algemene Congregatie zullen komen; dat zullen personen moeten zijn wier deelname aan de Congregatie van groter nut is en wier afwezigheid de provincie de minste schade zal toebrengen. Die zullen in hun provincies plaatsvervangers achterlaten, alles goed regelen en zo spoedig mogelijk naar de afgesproken plaats vertrekken.

[693] 4. Bovendien zullen de oversten er zorg voor dragen dat allen die onder  de  gehoorzaamheid van de Sociëteit leven, dagelijks in gebeden en heilige missen hen ten zeerste aan de Heer aanbevelen die zich naar de Algemene Congregatie begeven, en tegelijkertijd dat alles wat daarin tot stand gebracht zal worden, tot groter dienstbetoon en lof en glorie van Gods Naam mag strekken.

Hoofdstuk 6 : de manier van beraadslagen bij de generaalskeuze

[694] 1. Als de Congregatie werd uitgeroepen voor de keuze van een nieuwe generaal die in de plaats van de overledene de opvolger moet zijn, moet de vicaris van pater generaal, zodra men bijeengekomen is, vier dagen vóór de keuze van de toekomstige generaal allen daarover toespreken en hen aansporen om deze te doen al naar gelang het voor een groter dienstbetoon aan God en het goed bestuur van de Sociëteit passend is. En afgezien van deze dag zal men de drie volgende gebruiken om zich aan God aan te bevelen en beter te overwegen wie van de gehele Sociëteit voor een dergelijke verantwoordelijkheid het meest geschikt zal zijn; daarbij wint men inlichtingen in bij wie deze goed kunnen verstrekken; totdat men de zaal van de

keuze binnengaat en zich daarin terugtrekt, moet men niet bij zichzelf bepalen wie men zal kiezen.

[695] 2. In de tussentijd is ieder {op straffe van excommunicatie latae sententiae} 19 verplicht om aan de vicaris of aan iemand van de oudere professen 20 (die met de vicaris overleg zal plegen) bekend te maken, als hij zou weten dat iemand naar dit ambt streefde of er ook op dat moment naar streeft, dat rechtstreeks of onrechtstreeks probeert te bereiken of er door een of andere uitlating blijk van geeft. (A) Degene van wie een dergelijke ambitie bewezen zou zijn, moet actief en passief stemrecht verliezen zodat hij niet in staat is om een ander te kiezen en om zelf gekozen te worden 21 ; evenmin zal hij tot die Congregatie noch ooit tot een andere kunnen worden toegelaten. 22

[696] A. Dat iemand stemrecht zou kunnen verliezen als niet geschikt, omdat hij van een dergelijke ambitie blijk zou geven, zou klip en klaar met getuigenissen gestaafd behoren te zijn of anderszins zou voldoende zekerheid behoren te bestaan over de waarheid van het ten laste gelegde, op welke manier deze zekerheid ook zou kunnen worden verkregen. Maar, {wanneer de bewijsvoeringen het alleen maar zeer waarschijnlijk, maar niet feilloos geloofwaardig zouden maken, dan zal zo iemand niet geschikt zijn voor de keuze} 23 ; en dan moet men een gelegenheid zoeken en hem wel uit die Congregatie verwijderen, maar hij zal niet van het stemrecht als niet geschikt ontheven mogen worden. Ook mag de verdenking niet publiek worden, en nog veel minder, wanneer de verdenking waarschijnlijk, maar niet bewezen is; want dan zal dit op geen enkele manier schadelijk mogen zijn voor hem die niet terecht werd gebrandmerkt; en hij zal lid van de Congregatie blijven en er juist als de anderen stemrecht hebben. Degene onder wie deze beslissing valt, is de vicaris na ruggespraak met drie anderen van de oudere professen; en een veroordeling moet op zijn minst met drie stemmen gebeuren 24 . {Wie echter anders dan hij in geweten zou menen, een oordeel uit zou spreken, zal door het feit zelf een excommunicatie oplopen} 25 .

Als de vicaris in eigen persoon of een van de oudere professen zou worden  beticht, dan moeten er altijd vier van degenen die het eerst hun professie deden, een oordeel uitspreken met uitsluiting van wie aangeklaagd werd; en ieder van hen aan wie een dergelijke inbreuk op de goede naam ter ore zou komen, moet de overigen roepen om een onderzoek te laten instellen.

[697] 3. Na deze drie dagen moet iemand op de dag zelf van de keuze de mis van de heilige Geest opdragen; allen moeten deze bijwonen en daarin het allerheiligst Lichaam van Christus ontvangen.

[698] 4. Naderhand (B) moeten allen die stemrecht hebben, door het luiden van de bel naar de zaal van de Congregatie geroepen worden en een van hen moet een toespraak houden; daarin moet hij in het algemeen opwekken tot de keuze van die generaal door wie groter dienstbetoon aan God wordt gebracht (zonder een kenmerk aan te geven waardoor een persoon in het bijzonder zou worden aangeduid). En na het samen zeggen van de hymne: Veni, Creator Spiritus, enz. moeten ze zich terugtrekken in de genoemde zaal van de Congregatie, op slot gedaan door een van de oversten of van de rectoren of door iemand van de Sociëteit aan wie deze taak in het huis van de Congregatie werd toevertrouwd; zodoende

moet het niet mogelijk zijn naar buiten te gaan en aan hen iets anders te eten en te drinken te geven dan water en brood, totdat ze de generaal gekozen hebben.

[699] B. Wie stemrecht hebben, zullen louter professen van vier geloften zijn zoals gezegd, als het over de keuze van de generaal gaat 26 ; wel moet er zorg voor gedragen worden dat ook anderen aan de Congregatie deelnemen om zonodig een grotere kennis van zaken te hebben en om na de generaalskeuze andere zaken te behandelen waarin rectoren en plaatselijke oversten (als zij professen van drie geloften of gevormde coadjutoren zijn) die uitgenodigd dienen te worden zoals boven werd gezegd, stemrecht zullen hebben.

[700] 5. Maar als allen door een gemeenschappelijke ingeving zonder de reeks van de stemmingen af te wachten iemand zouden kiezen, dan is dat de generaal. 27 Want iedere regeling en elk draaiboek om de keuze te doen wordt gemakkelijk goedgemaakt door de heilige Geest die hen tot een dergelijke keuze bewoog.

[701] 6. Wanneer de keuze niet op die manier tot stand komt, zal het volgende draaiboek in acht genomen moeten worden. Vooreerst zal ieder apart tot God bidden, (C) met niemand anders spreken en ten overstaan van zijn Schepper en Heer op grond van wat hij zich tevoren heeft overwogen, bij zichzelf vaststellen wie hij gaat kiezen; en op papier zal hij de naam van de persoon schrijven die hij tot generaal kiest en er zijn eigen naam onder schrijven; en daarvoor moet ten hoogste een uur ruimte vooraf worden vastgesteld. Vervolgens moeten allen naar hun plaatsen komen; dan moet de vicaris (D) met de secretaris, onder de professen

speciaal daarvoor gekozen, en nog een derde om hun assistentie te verlenen, van zijn plaats opstaan en openlijk getuigen dat hij niemand wil toelaten noch uitsluiten die hij niet zou mogen toelaten of uitsluiten. (E) Dan moet hij aan allen een generale absolutie geven van alle censuren met het oog op de geldigheid van de canonieke keuze. Daarna moet hij de genade van de heilige Geest inroepen en met zijn collega's naar de tafel in het midden gaan; en de drie genoemden moeten zelf over en weer hun stemmen vragen en (F) elk moet zweren vóór hij die stem geeft, dat hij hem noemt die hij in de Heer voor dit ambt de geschiktste vindt, en de stemmen worden de secretaris tegelijk in handen gegeven. Vervolgens moeten ze aan ieder

van de Congregatieleden apart, maar toch voor het front van de anderen de eigen geschreven stem vragen; ieder zal die aan hem geven na dezelfde eed. Vervolgens zal de secretaris in aller midden, alleen de naam van de gekozene noemend, de stemmen publiek maken; en tenslotte, als het ene getal stemmen met het andere vergeleken is, moet degene die meer dan de helft van alle stemmen heeft, de generaal zijn; en zo {moet wie hem het eerst noemde of de vicaris de anderen polsen of zij hun instemming geven aan hem die door de meerderheid gekozen werd, en ongeacht hun antwoord} 28 zal hij het besluit van de keuze formeel maken en zeggen:

"In de naam van de Vader, en de Zoon, en de heilige Geest, kies Ik N., uit

eigen naam en uit naam van allen die van hetzelfde gevoelen zijn, N. tot generaal

van de Sociëteit van Jezus". Hierna (G) moeten allen terstond naderbij komen om

hem eerbied te betuigen en op twee knieën geknield zijn hand kussen. De gekozene

zal noch de keuze noch de betuiging van eerbied kunnen weigeren indachtig in

wiens naam hij beide moet toelaten. En dan zullen allen samen zeggen: Te Deum

laudamus ...

[702] C. Allen zullen in de conclaafruimte het stilzwijgen in acht nemen; dat houdt in dat de een niet met een ander spreekt over wat tot de keuze behoort, (tenzij er iets zou zijn wat noodzakelijk zou lijken, en dat zou dan wel gezegd moeten worden waar iedereen bij is) totdat de generaal gekozen is.

[703] D. Voordat ze de zaal die voor de keuze bestemd is, binnengaan, zullen in de periode van die vier dagen alle vergaderden die profes zijn en zich op de plaats van de Congregatie bevinden 29 , een secretaris en een assistent kiezen; en ieder zal op schrift geven wie hij benoemt; en in het openbaar zal de vicaris met twee van de oudste professen bekijken wie de meeste stemmen behaalt; zou er een gelijk aantal zijn, dan zullen die drie zelf hun stem uitbrengen; en wie er daarvan twee hebben, zullen secretaris en assistent zijn.

[704] E. Hij spreekt vrij van alle kerkelijke straffen, maar niet van die welke ze opgelopen zouden hebben door tekorten die met deze keuze te maken hebben.

[705] F. De formule van de eed zal de volgende kunnen zijn: "Ik roep met alle eerbied Jezus Christus tot getuige, de eeuwige Wijsheid, dat ik N. hem kies en benoem tot generaal van de Sociëteit van Jezus die naar mijn mening het geschiktst is om deze last te dragen". Zo doet hij een dubbele eed: één, dat hij zijn eigen naam neerzet als van de persoon die kiest; een tweede, dat hij de naam neerzet van degene die hij het geschiktste oordeelt, als van de gekozen persoon; en dan zal hij zijn stem op schrift geven. Deze eedsformule moet iedereen geschreven hebben aan de buitenkant op het papier van zijn stem en die moet hij hardop lezen wanneer hij de stem aan de drie aangewezenen geeft. De plaats nu waar ieder apart en voor aller ogen zijn stem inlevert, zal de tafel zijn in het midden waar de vicaris zich met zijn assistenten bevindt.

[706] G. De vicaris met de assistenten beginnen of (als een van hen gekozen werd) de twee overigen; en de anderen zullen volgen.

[707] 7. Als er geen is die meer dan de helft van de stemmen heeft, moet een andere regeling getroffen worden, en wel van een onderlinge overeenkomst om zich aan een scheidsgerecht te onderwerpen; (H) uit allen worden drie of vijf electoren gekozen (natuurlijk met meerderheid van stemmen voor deze taak) 30 en naar wie de meerderheid van deze drie of vijf overhelt 31 , die moet de generaal zijn, zijn naam moet bekend worden gemaakt, naar hem dient de eerbiedsbetuiging te gaan en naar onze God het dankgebed zoals boven werd gezegd.

[708] H. De manier om deze electoren te kiezen zal zijn dat ieder opschrijft wie hij meent dat gekozen moeten worden; en wie de meeste stemmen hebben, die moeten de electoren zijn; en wanneer ieder de namen van dergelijke electoren heeft opgeschreven, zullen allen op deze wijze de eed afleggen: "Als getuige roep ik Jezus Christus aan, die de eeuwige Wijsheid is, dat ik N. hem uitkies en benoem tot generaal van de Sociëteit van Jezus die de electoren die daartoe zijn aangesteld, zullen hebben gekozen en benoemd".

[709] 8. Na de bekendmaking zal niemand meer de gelegenheid hebben om zijn stem te veranderen en na afloop van de keuze een andere trachten te krijgen; men moet zich houden aan wat gezegd werd, als men niet voor scheurmaker of oorzaak van de ondergang van de Sociëteit wil doorgaan, {en de straf van excommunicatie latae sententiae wil oplopen} 32 (I) en andere zware kerkelijke straffen, naar het oordeel van de Sociëteit; haar past volledige eenheid en gelijkvormigheid tot glorie van God.

[710] I. De vicaris kan met instemming van de meerderheid, of degene die tot generaal gekozen is, de kerkelijke straffen bepalen die passend zullen lijken in de Heer.

Hoofdstuk 7 :  de manier van beraadslagen, wanneer er in een Algemene Congregatie niet over de generaalskeuze, maar over andere zaken gehandeld wordt.

[711] 1. Wanneer in de Congregatie niet over de generaalskeuze, maar over andere ernstige en de toestand van de Sociëteit betreffende zaken gehandeld wordt, zal een conclaaf niet noodzakelijk zijn; wel moet men ervoor zorgen dat de agenda zo slagvaardig mogelijk wordt afgewerkt. Maar omdat het de eerste en hoogste Wijsheid is die het licht geeft waarmee onderscheiden kan worden welke besluiten passend zijn, zullen er op de eerste plaats misoffers worden opgedragen en zal er gebed plaatsvinden in de plaats van de Congregatie en andere delen van de Sociëteit gedurende de gehele tijd dat men bijeen is en er in die Congregatie te beslissen zaken behandeld worden, om de genade te verkrijgen dat alles tot grotere glorie van God wordt vastgesteld.

[712] 2. Vervolgens zullen na één of twee voltallige zittingen (A) de generaal, daarna de provinciaals, de rectoren en de andere leden van de Congregatie 33 in een voltallige bijeenkomst in het kort uiteenzetten wat er volgens hen behandeld zal dienen te worden, en de redenen voor hun zienswijze (nadat ze alles zorgvuldig hebben overwogen en aan onze God en Heer hebben aanbevolen). En na hun uiteenzetting zullen ze een geschreven (B) korte samenvatting in het midden achterlaten; dan kunnen degenen die dat willen, die lezen en bij een volgende zitting vertellen wat ze daarvan vinden.

[713] A. Wie bij afwezigheid van de provinciaals in hun plaats komen, zullen

hun spreekbeurt in dezelfde volgorde hebben. Wel zal in acht genomen worden dat de oudste van de professen van welke provincie ook die provinciaal is of in de plaats van de provinciaal komt, als eerste spreekt; en na hem zullen alle overigen ook van die provincie komen volgens de anciënniteit van hun professie of van de geloften van de geestelijke coadjutoren. Nadien onder de overige provinciaals de oudste en met hem de overigen eveneens uit die provincie. Daarna zullen volgen alle anderen die onder geen provinciaal staan of buiten de rij om werden uitgenodigd; deze zullen ook naar volgorde van anciënniteit het woord voeren.

[714] B. Ze leggen hun geschreven tekst op de tafel die in het midden staat. De secretaris zal er zorg voor dragen dat zonodig kopieën worden gemaakt, of ieder brengt die mee, met de verantwoording van wat hen beweegt; dan kunnen die ingezien worden door wie van plan is zijn oordeel over de bewuste punten onder woorden te brengen.

[715] 3. Zijn de zaken van alle kanten in een of meer bijeenkomsten bekeken  en zou men niet duidelijk voor een van beide kanten met gemeenschappelijke instemming van allen of bijna allen 34 kunnen beslissen, dan moeten er uit de stemgerechtigde deelnemers aan de vergadering met meerderheid van stemmen vier gekozen worden om de zaken uit te maken en de anderen beloven dan dat ze zich aan hen willen houden 35 ; dezen zullen zo vaak het nodig

is, met de generaal bijeen komen en alles waarover het gaat, beslissen. Maar als zij niet allen van dezelfde mening zijn, dan zal de voorkeur gegeven moeten worden aan waar de meerderheid toe zal neigen, en de hele Congregatie zal dat als uit de hand van de Heer moeten aanvaarden.

[716] 4. Als pater generaal lichamelijk niet zo sterk zou zijn dat hij bij het behandelen van alles aanwezig kan zijn, dan zou hij een ander in zijn plaats als vervanger kunnen aanstellen. Wanneer alles punt voor punt is vastgesteld al naar gelang de meerderheid het goedkeurde, zal wat besloten is opgeschreven worden en in de voltallige vergadering worden voorgelezen; als iemand ook dan nog meent te moeten zeggen wat hij in die kwestie voor mening heeft, dan zal hij dat mogen 36 ; maar tenslotte zal alles aan de beslissing van pater generaal met de

definitoren worden overgelaten.

[717] 5. Is opnieuw alles wat naar voren werd gebracht overwogen en op de reeds genoemde wijze wederom vastgesteld, dan zal de secretaris (C) dat voor latere publicatie in het daarvoor bestemde boek opschrijven.

[718] C. De publicatie zal gebeuren ten aanhoren van het hele huis 37 , en later overal in de overige huizen en colleges; dit heeft betrekking op de verordeningen en bepalingen die vastgesteld werden om overal onderhouden te worden. Want wat slechts op één college of huis of persoon betrekking zou hebben,dat behoeft niet elders bekend gemaakt te worden, ook al zou de inhoud niet geheim zijn; maar als deze dat wel zou zijn, dan moet een  bekendmaking nog veel meer verhinderd worden met zware kerkelijke straffen naar de beslissing van pater generaal.

Decreten die in de Congregatie werden vastgesteld, moeten hun kracht  behouden, als ze in een andere Algemene Congregatie niet herroepen zouden worden, ook al zou de generaal onder wie ze tot stand kwamen, overleden zijn.