Waarom rekent de Paus op de jezuïeten?

Mijmeringen bij de toespraak van Paus Benedictus XVI tot AC 35

Op 21 februari 2008 heeft Paus Benedictus XVI de hele Algemene Congregatie ontmoet in het Vaticaan. Hij zei ons, jezuïeten “… de Kerk heeft u nodig, rekent op u en blijft op u vertrouwen, vooral om die materiële en geestelijke domeinen te bereiken waar anderen niet of met moeite kunnen geraken.”

In dezelfde toespraak wees de Paus erop dat we ons bevinden “in een tijd van grote sociale … veranderingen, met scherpe ethische, culturele en milieuproblemen.”  Wat hij vroeg was niet een tam of kritiekloos verderzetten van het vertrouwde. Hij koos er bewust voor in zijn toespraak om te verwijzen naar het voorbeeld van jezuïeten als Robert de Nobili in India en Matteo Ricci in Japan. De kerkelijke autoriteiten beschouwden de Nobili als heel controversieel omdat hij pionierswerk verricht heeft  inzake nieuwe evangelisatiemethodes, en daarbij saffraan gele kledij droeg en vele andere gewoontes van de Brahmanen overnam. De Paus zei vervolgens: “Vandaag voel ik het als mijn plicht u op te roepen opnieuw de sporen te volgen van uw voorgangers met dezelfde moed en wijsheid ...”. Klinkt dit als een oproep tot tam of kritiekloos bezig zijn?

Het spreekt voor zich dat het makkelijker is om gewoon de welbekende en vertrouwde paden te volgen. Maar dat is het niet wat de Paus verwacht van de jezuïeten. Het is ook al te makkelijk om rebels te zijn: alles over boord kieperen wat met traditie te maken heeft en uitpakken met  wilde nieuwe theorieën en praktijken. Dit is echt niet wat men zou verwachten van de jezuïeten. Wel om moedig en verstandig aan het werk te gaan … om na te denken,  moedig en creatief …  om nieuwe betekenis te geven aan het leven in onze wereld vandaag.  Dat is precies wat jezuïeten doen.

De huidige wereld is er een van verschrikkelijke armoede en van weelderige extravagantie, van verbazingwekkende winsten door technologie en van ecologische rampen. Miljoenen mensen doden zichzelf  omwille van geld en reputatie. Maar zoveel anderen zoeken de waarheid, willen het mysterie van het leven ten volle smaken. Ze geven van zichzelf om een betere wereld te maken en hebben daar veel voor over. Sommigen slagen erin om een prachtig leven uit te bouwen in een wereld die zichzelf voorbij rent. Ze ontdekken onvermoede krachten in hun lichaam om gezond en vreugdevol te blijven in plaats van weg te kwijnen in stress en pijn. En vele anderen zijn op zoek. Paus Benedictus verwacht van ons, jezuïeten, dat wij in staat zijn om een antwoord te geven aan die mensen: “ … om die geestelijke plaatsen te bereiken waar anderen … het moeilijk hebben om te geraken.”

Als de paus ons, jezuïeten, oproept om te werken aan die grenzen van onze complexe hedendaagse wereld, dan betekent dit dat we een eigen setting  zullen moeten uitwerken van verstand en hart om hieraan te beantwoorden.  Wat geldt voor iedereen geldt ook voor ons: dit zijn nieuwe domeinen die we moeten onderzoeken en uitproberen, waar we onze bevindingen moeten delen met elkaar om zo het wonder te ontdekken dat God van ons gemaakt heeft, zodat we dan vervolgens anderen daarheen mogen leiden.

Snap je nu waarom de Paus rekent op de jezuïeten?

Francis de Melo sj